تفاوت ها در تکریم مردم؛ مصالح اقتصادی یا پایبندی به وجدان؟

خبرگزاری تسنیم؛ در یک جامعه اسلامی، تکریم و احترام به دیگران از اساسی ترین بنیان های فرهنگی به شمار می آید. این ارزش، نه تنها در ارتباطات فردی بلکه در تمام ابعاد اجتماعی و ساختارهای اداری باید حاکم باشد. قرآن کریم و تعالیم اهل بیت علیهم السلام همواره به جایگاه والای انسان و لزوم احترام به دیگران تأکید کرده اند. اگر تکریم به عنوان یک فرهنگ عمومی پذیرفته شود، می تواند بسیاری از مشکلات اجتماعی، اداری و اخلاقی را حل کند. اما برای دستیابی به این هدف، نیازمند اقداماتی هدفمند و سیاست هایی جامع هستیم که در تمام ارکان جامعه اجرا شوند.

ضرورت تکریم در تمام ارکان جامعه
اسلام بر پایه کرامت انسان ها بنا شده است. خداوند در قرآن کریم فرموده است: «وَ لَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ...». بنابراین، کرامت انسانی نباید محدود به گروه یا طبقه خاصی باشد و نگاه تبعیض محور به مسئله کرامت برگرفته از نگرش های مادی و سرمایه داری است که با اصول و آموزه های اسلام و وجدان بشری در تضاد کامل قرار دارد. در منطق اسلام، همه انسان ها صرف نظر از موقعیت اجتماعی، اقتصادی یا فرهنگی، شایسته احترام و تکریم اند.پایبندی به عدالت و مساوات در تکریم انسان ها، بنیان یک جامعه اسلامی سالم و پویا را شکل می دهد. لازم است که تکریم به عنوان یک اصل فراگیر در کلیه ارکان جامعه، از خانواده گرفته تا سازمان ها و نهادهای اداری، جا بیفتد. این اصل ریشه ای ترین نیاز برای تحقق عدالت اجتماعی است.

تکریم در ادارات و سازمان ها
ادارات و مراکز خدمات دهی عمومی، نخستین مواجهه مردم با نظام حاکم هستند. نحوه برخورد کارکنان این مراکز با ارباب رجوع می تواند تأثیر عمیقی بر اعتماد مردم به نظام اسلامی داشته باشد. اگر تکریم ارباب رجوع در اولویت قرار گیرد و اخلاق حرفه ای به درستی رعایت شود، جامعه ای پویا و امیدوارتر خواهیم داشت. احترام، خوش رفتاری و تلاش برای جلب رضایت مردم باید در فرهنگ کاری کارکنان نهادی شود.

چگونه فرهنگ تکریم را در خانواده و جامعه گسترش دهیم؟

تفاوت بین بخش دولتی و خصوصی
در جامعه اسلامی، احترام به دیگران نباید مختص به مراکز دولتی یا خصوصی باشد. تفاوت گذاشتن در شیوه احترام به مردم، تقابل و نابرابری فرهنگی را در جامعه افزایش می دهد. تمام سازمان ها، چه دولتی و چه خصوصی، وظیفه دارند که تکریم دیگران را به عنوان یک اصل اسلامی و انسانی رعایت کنند. برخورد مناسب با مردم، بیانگر ارزش هایی همچون عدالت و مساوات است که بر جامعه اسلامی حاکم است.

گاهی تفاوت زیادی در برخورد با ارباب رجوع بین مراکز دولتی و خصوصی احساس می شود؛ مثلاً بیمارستان های دولتی، بانک های دولتی و سایر ادارات دولتی، گاهی در ارائه خدمات به ارباب رجوع از سرعت، دقت، یا ادب کافی برخوردار نیستند، در حالی که مراکز خصوصی به دلیل فضای رقابتی، معمولاً رفتار حرفه ای تر و احترام بیشتری نشان می دهند. این تفاوت در برخوردها می تواند نارضایتی عمومی را افزایش داده و اعتماد به سازمان های دولتی را کاهش دهد.

این نوع نگاه که «ارائه خدمات بهتر تنها در برابر منافع اقتصادی یا حفظ مشتریان انجام شود»، همان نگرش سرمایه داری است که کاملاً با آموزه های اسلام در تضاد است. در نظام اسلامی، احترام به انسان و رعایت کرامت او بدون هیچ گونه تبعیض و ملاحظه ای، یک اصل بنیادین است. نباید ارائه خدمات یا تکریم ارباب رجوع متأثر از جایگاه مالی یا نوع مرکز ارائه دهنده خدمات باشد، بلکه این احترام باید در هر سطحی از جامعه، چه دولتی و چه خصوصی، به صورت یکسان رعایت شود.

مسئولان و نگاه فرودستی به مردم
یکی از آفت های بزرگ در فرهنگ اداری هر جامعه، نگاه فرادستی مسئولان به مردم است. در یک نظام اسلامی، مسئولان باید خود را خدمتگزار مردم بدانند و هرگونه نگاه فرادستی را کنار بگذارند. پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله در تمام طول زندگی مبارک خود، خدمتگزاری به مردم را سرلوحه کار قرار داده و فرموده اند: «سَیِّدُ الْقَومِ خادمُهُم»؛ یعنی سرور یک قوم، خادم آنهاست. مسئولان نیز باید با پیروی از این الگو، شأن مردم را حفظ کرده و آنان را مورد تکریم قرار دهند.

نهایت اینکه آموزه های دین گویای آن هستند که تکریم و احترام به انسان ها، فارغ از جایگاه اقتصادی و اجتماعی شان، باید محور تمامی تعاملات باشد؛ زیرا برقراری عدالت و فراهم کردن فضای مساوات در جامعه، زمینه ساز شکوفایی اخلاقی و رضایت عمومی خواهد بود. بنابراین، اصلاح این رویکرد و برقراری اصول اسلامی در تمام مراکز و سازمان های خدماتی، گامی اساسی برای تحقق جامعه ای مبتنی بر عدالت و کرامت انسانی است.

انتهای پیام/